Gadverdakkie, dacht ik dat ik het beetje te pakken had, blijkt dat ik nog steeds niet de juiste toon te pakken heb in mijn boek. Het is niet zo dat mijn verhaal compleet vals klinkt. Voor het publiek is het nauwelijks hoorbaar, maar een ervaren componist zal meteen horen dat ik er af en toe net naast zit. Nog steeds! En dat na een jaar schrijven! Kan ik wéér al die hoofdstukken doorploeteren! 

Dan zakt me de moed even in de schoenen. Heel even maar, want als ik de feedback van de uitgever tot me laat doordringen, begint er ook wat ruimte te komen. Ja, ik zie wat ze bedoelen. De toon moet inderdaad steviger worden. Het is te voorzichtig, te terughoudend. Ik heb een duidelijke boodschap, maar ik breng deze niet krachtig genoeg naar buiten. Als ik wil dat heel Nederland gaat praten over mijn boodschap en erover gaat nadenken, dan zal ik het veel meer moeten aandurven.

 Ik had natuurlijk allang gezien dat het schrijven stroef liep. Ik had er zelfs geen zin meer in. Symptomen genoeg: verwaarloosde huishouding, kort lontje, verwaterde sociale contacten én geen letter op papier. Pas nadat ik de uitgever gesproken had viel het kwartje. Aha……..dus dát is de reden………ik houd mezelf – mijn authentieke zelf – terug.

Waarom kom ik niet met mezelf naar buiten? Ben ik (onbewust) bang, wil ik te lief zijn of wil ik misschien geen fouten maken? Welk mechanisme er ook achter zit, alle energie ging verloren om mezelf weg te houden bij mijn authentieke zelf. Terwijl ik vol gas ging, stond ik ook vol op de rem. In een kantoorbaan heet dat een burn-out. In het schrijversvak heet dat een writer’s block. Dingen kosten nou eenmaal meer energie wanneer je niet jezelf volgt.

Ik dacht altijd dat een writer’s block betekende dat je niet weet wat je moet schrijven, maar het is veel eerder dat je niet weet hoe je het moet schrijven. De schrijver blokkeert zijn eigen energiestroom, flow, authentieke zelf door er bij vandaan te gaan. Voor een vrouw betekent dit doorgaans dat ze naar haar hoofd verhuist, alwaar de verwarring onvermijdelijk toeslaat. Maar ja, we weten allemaal dat uit het hoofd geen kinderen geboren worden.

Eenmaal weer in de flow kan ik u een stukje laten meelezen uit de inleiding van hoofdstuk 9 met voorlopige titel ‘kind hoort bij moeder’:

Maar daarmee is de kous niet af. Wat onze voormoeders namelijk niet hadden kunnen voorzien, is dat het kinderdagverblijf nog steeds een omstreden fenomeen is anno nu. Zoals het twee eeuwen geleden een twistpunt was, is het voor hun dochters en kleindochters vandaag de dag nog steeds een gevoelig thema, het al dan niet thuishouden/wegbrengen van kinderen.
Het debat over de voor- en nadelen voor kinderen die naar het kinderdagverblijf gaan en voor de thuisblijfkinderen blijft namelijk levendig voortduren. Het laat ons kennelijk niet los.
Stellen we impliciet en misschien wel heel stilzwijgend niet nog steeds dezelfde vraag als onze voormoeders zich ook stelden, toen ze voor gelijke rechten gingen opkomen, namelijk: hoort een kind niet gewoon bij moeder?

En toen was er dankzij mijn vriendin DUIC, De Utrechtse InternetCourant. Een nieuw initiatief om het Utrechtse nieuws overzichtelijker en toegankelijker te presenteren.

Samen met de medeoprichter Michaël Kroonbergs hebben we op de meest mistroostige zomerochtend onze mogelijkheden besproken. Ik als debuterend Utrechtse auteur met mijn eerste boek VROUW! Met ziel en zaligheid in de pijplijn en Michaël zoekend naar mensen die een link hebben met Utrecht, waren we er snel uit. We gaan het avontuur aan met elkaar.

Voor DUIC zal ik tweewekelijks een blog schrijven met de focus op het schrijfproces. Kortom: een kijkje in de keuken van een Utrechtse debutant.

 U valt er nu natuurlijk precies middenin, dus even een korte resumé:

Op een gegeven moment werd ik onrustig in mijn werk. Een mooie carrière met een mooi salaris en toch zat het me niet lekker allemaal. Dan komt natuurlijk meteen de hamvraag: als dit het niet is, wat is het dan wel?

Ik ben gestopt met de carrière en gaan zoeken. Vrij gauw wist ik dat ik op de zeepkist zou belanden. Hoe? Geen idee. Wel had ik een zeer sterk gevoel dat ik iets te vertellen heb aan de wereld. Wat, wist ik echter ook nog niet, dus ging ik cursussen volgen. Romans, essays, columns, opiniestukken, ik heb het allemaal de revue laten passeren. Onderwijl bleef ik schrijven en experimenteren, jarenlang, net zolang totdat er een vorm begon te ontstaan die bij me paste: mijn verhaal in mijn stijl. 

Een manuscript had ik nog niet, wel een idee en met dat idee ben ik naar uitgevers gestapt en uitgeverij Akasha bleek er brood in te zien. Zij hadden er vertrouwen in en hebben zich aan me gewaagd, terwijl ik me aan hun heb gewaagd.

Het idee is inmiddels meer dan een idee. Om metaforisch te spreken: het is inmiddels een kind geworden met handen en voeten en het staat op het punt om geboren te worden.
Ik heb het auteurs (of andere kunstenaars) wel eens horen vertellen, maar nu heb ik het aan den levenden lijve ondervonden: een boek schrijven lijkt verdacht veel op een zwangerschap en een boek publiceren op een bevalling. Een boek heeft de barensweeën nodig om geboren te kunnen worden. Het zit in de auteur en moet de wereld in gebracht worden, heel zorgvuldig en heel nauwlettend, anders wordt het een keizersnede of een tangverlossing.
De barensweeën voor dit boek zijn begonnen, maar niemand kan precies zeggen hoe lang het nog gaat duren. Het kind komt op zijn eigen tijd. Er is maar één tijd. Er is geen deadline.

Aha! Het kwartje valt. Dit is dus wat kunstenaars bedoelen als ze zeggen dat een kunstwerk geboren moet worden. Dat gebeurt niet zomaar. Dat gebeurt ook niet vanzelf. Dat gaat gepaard met pijn en geschreeuw. Voor de een misschien wat meer dan voor de ander. Maar in alle gevallen is het een baringsproces. Alle kinderen komen op een unieke manier op de wereld, op een uniek tijdstip. Moeders weten hoe het kind op de wereld gezet moet worden. Simpelweg omdat het kind uit haar geboren wordt. Niet uit de verloskundige, niet uit de dokter, niet uit de vader. Uit haar.

Als ik zo om me heen kijk en naar moeders luister dan valt me vaak op dat veel moeders zeer hebben aan hun eerste bevalling. Niet allemaal, maar veel moeders wel, met verhalen in de strekking van: “ik had het zo goed van te voren bedacht, maar het pakte heel anders uit”. Terwijl ik over de tweede bevalling heel vaak verhalen hoor in de strekking van:“deze keer was het míjn bevalling”. De vorige bevalling was dus niet van haar. De ene bevalling is niet van haar de andere wel. Waarom? Wilt u het weten? In mijn boek staat mijn visie. U zult echter nog even geduld moeten hebben. Het kind neemt zijn tijd om geboren te worden.

Ze zeggen wie worstelt komt boven. Ik hoop het van ganser harte, want ik worstel. Flink zelfs! Ik zie geen licht aan het einde van de tunnel. Sterker nog: ik zie niet eens meer een tunnel. Ik ben vandaag de hele dag bezig geweest om de ingang te vinden naar mijn hoofdstuk over werk. Bladzijden vol geschreven, maar het is het allemaal niet. Heel frustrerend.

Tja, en dan staat een mens weer bij af. Nou ja, ik sta natuurlijk niet helemaal bij af, maar de reactie van de uitgever op mijn manuscript heeft me volledig teruggeworpen op mezelf. De kernboodschap is “we zijn er nog niet helemaal”. Wat we zijn er nog niet helemaal? Ik dacht er al te zijn. Realiteit is echter – nu ik het een dag heb laten bezinken – dat ik er nog niet ben. Nóg niet? Na al die jaren ploeteren en zwoegen, nóg niet? Nee, inderdaad ik ben er nog niet. Het schrijverschap komt me niet aanwaaien. Dat mag gezegd zijn.

De twijfel slaat weer toe. Hoe weet ik nou of ik een schrijver ben? Ben ik eigenlijk wel een schrijver? Wie ben ík nou helemaal om nog iets toe te willen voegen aan de wereld? Heb ik eigenlijk wel wat te vertellen? Wat was het ook alweer wat ik wilde vertellen? Ik ben het kwijt. Misschien is het dan toch maar beter om de handdoek definitief in de ring te gooien en dit kapitel af te sluiten onder de noemer “leuk geprobeerd, maar ga nu maar weer ‘gewoon’ doen”!

Handdoek in de ring gooien? Ik weet het niet. Misschien ben ik het schrijven gewoon nog aan het leren. Mensen boeien met een verhaal is een kunst die ik nog niet beheers. Ik ben schrijver in de leer. Ik heb even gedacht dat ik het in de vingers had en dat mijn eerste boek in het najaar in de winkels zou liggen. Nu dit op losse schroeven staat voel ik me plotseling geen schrijver meer. Maar als ik geen schrijver ben, wie ben ik dan?

Had ik maar een boek op mijn naam staan dan wist ik het wel. Nu heb ik slechts een gevoel en tja, op een gevoel eet ik geen boterham meer. Een boek wel. Zolang ik geen boek op mijn naam heb staan vraagt het leven veel van me om toch vast te blijven houden aan dat ene. Het vraagt om alles loslaten en mezelf overgeven aan wat het is. Vooral deadlines loslaten. Deze heten niet voor niets deadlines, dodelijk voor een creatief proces. Het gaat om vertrouwen dat alles er al is en dat het bezig is zijn weg te vinden in de vorm. Vertrouwen dat het vroeg of laat op zijn plek valt. Maar ja, wanneer is vroeg of laat? Nog één jaar, twee jaar, tien jaar? Ik geef het je te doen om deze onzekerheid te verduren. Loslaten en vertrouwen zijn nu net met recht de allermoeilijkste dingen in het leven.

Ik heb het gevoel dat ik weer drie stappen wordt teruggeworpen in het leven. Hup, terug de diepte in. Net toen ik met veel rek en strek oefening met mijn vingertoppen bijna bij de sappige rijpe appel kon, zakte de grond onder mijn voeten weg en lijkt de weg terug weer eeuwig lang, stijl en modderig. Is dit het allemaal waard? Is dit het schrijverschap? Hoeveel jaren moet ik nog zwoegen en ploeteren? Ik ben leerlingschrijver! Hoe lang duurt mijn leerschool nog?

Vandaag heb ik een programma van de NCRV gezien: “een ei voor later”. Het relaas van een 36-jarige vrouw met een kinderwens. Ze heeft echter niet eens een man. De tijd dringt en dat is haar aan te zien. Ze onderzoekt de mogelijkheden om eicellen in te vriezen en ze begeeft zich tegelijkertijd op dating-pad. Een mooie documentaire. Mooi gemaakt. Deze vrouw laat zichzelf helemaal zien. Heel moedig.

Ik kijk naar haar en zie mezelf, maar dan zes jaar geleden. Het raakt me nog steeds diep. Ik moet huilen. Om mijn verloren gegane vruchtbaarheid. Om mijn verloren gegane kinderwens. Haar alleenheid is hartverscheurend. Zit ze daar achter de camera. Zónder man, zónder kind, mét een vrij leven, mét een bloedend hart. Mijn hart bloedt ook. Nog steeds. Hoewel veel minder dan zes jaar geleden. Toen had ik meer dan eens het gevoel dat ik zou sterven aan mijn hartezeer. Grote God, wat deed het pijn, mijn kinderwens, het ontbreken van een partner en met iedere verjaardag het verder voorbij gaan van mijn vruchtbaarheid. Het leven glipte me tussen de vingers als los zand. Mijn leven was zo goed als ondraaglijk.

Ik zie dat het voor haar ook ondraaglijk is. Ze gaat op zoek naar manieren om het verdriet beter te kunnen hanteren. Uiteraard op zoek naar een man, maar ja, ik weet al wat zij nog niet weet, namelijk dat ze er een harde dobber aan gaat krijgen een man te vinden. Mannen van haar leeftijd die nog beschikbaar zijn, zijn gesteld op hun vrijheid. Echte mannen die een gezin wilden stichten hebben dat allang gedaan en zijn van de markt. De man die overblijft is aan de luie kant en heeft nog alle tijd. Een biologische klok weerhoudt hem er niet van het kinderen krijgen nog tien jaar voor zich uit te schuiven. Tegen de tijd dat hij kinderen wil kiest hij een jongere vrouw. Veel jonger dan 36 jaar. Hij weet immers ook wel, net als iedereen, dat de vruchtbaarheid van een oudere vrouw drastisch is afgenomen en hij wil niet het risico lopen dat zijn heerlijke vrije leven wordt bekroond met een kinderloze relatie. Dientengevolge: een vrouw van 36 jaar met kinderwens gaat het heel moeilijk krijgen om een man te vinden. Dat is de realiteit.

Haar dating-avontuur loopt op niets uit. Vooral de mannen die zij nader wil leren kennen willen haar niet nader leren kennen. Ze gaat haar opties verder verkennen en komt op een persconferentie terecht waar onderzoek gepresenteerd wordt waarin hele ovaria ingevroren worden. Stukjes daarvan kunnen dan later in de onvruchtbare vrouw worden teruggeplaatst. Au! Wat doen we onszelf allemaal aan? De wetenschapper die dit onderzoek leidt, vraagt haar op een gegeven moment: “Je ziet er goed uit! Je bent slim! Waarom heb je de ware nog niet gevonden?” Hupsakee! Daar heb je ‘em weer. De grote hamvraag. God mag weten hoe vaak me deze vraag gesteld is. Tja, waarom? Er is natuurlijk altijd zoiets als het lot. Het heeft voor mij misschien niet in de sterren gestaan. Daarnaast is er ook nog zoiets als verwarring op mannelijk en vrouwelijkheid. Iets wat in de documentaire aan bod komt. Heel subtiel, in de onderlaag vooral in gesprekken met haar vader wordt duidelijk dat ze een beetje dom reageert op typisch mannelijk gedrag van haar dates. Een totale afknapper volgens haar vader. Tenzij de man graag zijn vrouw voor zich wil laten rennen, is geen man geinteresseerd in macho gedrag van een vrouw. Twee mannen op een kussen, daar slaapt immers de duivel tussen. 

Ik heb me in de loop der jaren al mijn mannelijke macho gedrag afgeleerd. Ik geniet er ondertussen van als een man de deur voor me openhoudt, me uit de auto helpt, mijn jas aanreikt, de rekening betaalt enzovoorts. Een man is er nog niet gekomen, dus resulaten uit het verleden leveren geen garantie naar de toekomst. Dan maar eicellen invriezen? Ik heb het niet eens overwogen. Ik kan het idee dat mijn eicellen – mijn potentiele kinderen – mijn lijf verlaten en ingevroren worden bij -196°C niet over mijn hart verkrijgen. Brrrrr! Da’s koud! De vrouw uit de documentaire ontdekt dat in Nederland eicellen invriezen nog niet gebeurt. Ze wijkt uit naar het Universitair ziekenhuis in Brussel. Haar gezicht licht helemaal op, als de arts haar vertelt dat het aldaar wel mogelijk is. Ze hoort niet eens meer dat het invriezen bij hen ook nog in de studiefase zit en geen enkele garanties biedt voor een zwangerschap. Ik zie dat ze blij is iets gevonden te hebben wat haar gemoed enigszins geruststelt.

Ze besluit uiteindelijk om eicellen in te vriezen. Zit ze daar weer alleen in de spreekkamer van de arts. Ze spuit zichzelf vervolgens helemaal vol met hormonen. Ze wordt er ziek van. Ze krijgt zin in seks. En gaat door, totdat de eicellen geoogst zijn. Au! Wat doet deze vrouw zichzelf aan? Dat geprik in de ovaria - in het allerheiligste van je heilige domein – doet verdomme pijn! Ik zie echter aan haar dat de procedure haar verlichting geeft. Ze heeft weer hoop. Ze lacht weer. Ze zegt het ook: ze heeft het gevoel dat haar kindje iets dichterbij is gekomen. “Mijn klok tikt nu iets minder hard.” Wat natuurlijk niet waar is. Haar klok tikt nog steeds even hard, alleen tillen we het kinderen krijgen over de natuurlijke barriere heen. Met kunstgrepen proberen we het leven naar onze hand te zetten. Wat ik echt snap, want het is echt ontzettend pijnlijk om een onvervulde kinderwens te hebben, die gun ik niemand. Maar ja, het leven heeft ons nou eenmaal een grens gegeven. Tot waar reikt onze hand en waar neemt Gods hand het weer van ons over? Met andere woorden: kunnen wij voor God spelen, of moeten we het leven eren zoals het is?

Ik ben klaar! Joehoe! Ik heb er een punt achter gezet. Het boek gaat vandaag naar de uitgever. Ik ga ze straks even bellen. Lieve hemel. Ik ben total-loss. Ik ben helemaal leeg. Al zou ik nog wat willen schrijven, ik kan niet meer. Ik heb geen letter meer in me. Alles wat er nog uit had gewild, moet maar wachten tot het volgende boek. Dit vaatje is leeg. Toen ik aan het avontuur begon had ik toch nooit gedacht dat een mens zichzelf leeg kan schrijven. Ik stond op knappen, zoveel moest er uit. Ik heb een tijd het idee gehad dat ik moest ‘inhaal’-schrijven. Zoveel woorden die zich in de loop der jaren hadden opgehoopt in mijn lijf, knalden naar buiten. Ik heb tevens een tijd de zorg gehad dat ik niet genoeg te vertelleb had. En dat ik nu leeg ben vind ik een buitengewoon prettige gewaarwording. Er zat genoeg in me en ik mag er een punt achter zetten. Ik heb geen enkele behoefte om eindeloos te blijven sleutelen. Nu wil ik afstamd. De komende weken wil ik er niets van horen. De computer gaat dicht. Even rusten. Even uit mijn cocon komen. Even kijken wat er om me heen gaande is. En genieten van het mooie weer. En van mijn succes!

Ik begin er schoon genoeg van te krijgen. Mijn boek moet af. Met mijn eigen deadline in zicht beginnen de laatste loodjes zwaar te wegen. Nog twee weken en dan wil ik er een streep onder zetten en gaat het verhaal naar de uitgever. Ik heb tien hoofdstukken geschreven en misschien nog een elfde als ik tijd en puf heb. Voor nu blijft het even bij de tien hoofdstukken. Misschien is het wel de bedoeling dat het elfde hoofdstuk een apart boek gaat worden: het leven van een alleenstaande moeder vanuit het perspectief van de vrouw en van het kind. Wie weet.

Nu eerst dit boek afmaken. Sinds deze week ben ik weer helemaal vooraan begonnen en lees ik alle hoofdstukken door en probeer, voor zover dat nog mogelijk is, mezelf op afstand te zetten, alsof ik publiek ben. Tegelijkertijd lees ik met de woorden ‘mededogen’ en ‘acceptatie’ in mijn achterhoofd. De thema’s in mijn boek zijn actueel en ik realiseer me dat ik een omstreden visie verkondig. Ik vind mededogen en acceptatie van belang om de harten van de lezers open te houden. Ik weet niet of het zal lukken, maar ik streef er wel naar.

Ik ben nu met hoofdstuk 3 bezig, nog 7 te gaan, waarvan de laatste 2 nog wat schrijfwerk vragen. Ik ga ervoor! En neem op 1 april een flinke borrel ter viering van de afgelopen schrijfperiode.

Mijn laptop. Mijn oude, lieve, gammele laptop. Ze staat op het punt in elkaar te storten. Ze mag echter nog niet van me, dus ik lap haar iedere keer weer met liefde op. Het is niet zozeer de software die het begeeft, maar de hardware. De hersenen doen het prima, maar het lijf is op. Ik lap haar af en toe met een vers stukje tape op om te voorkomen dat ze uit elkaar valt.

En de letter ‘o’ heb ik ook van de ondergang weten te redden, die wilde niet meer, door een stukje papier onder de toets te proppen. Het is een beetje pappen en nat houden, maar zo lang ze onder de levenden is ben ik een gelukkig mens.

Ik had er zelfs mijn huis al voor verkocht om te kunnen schrijven. Het was eind 2009 toen ik van de één op de andere dag besloot om te stoppen met mijn werk als gastouder. Ik had het jarenlang met veel plezier gedaan en ik was erg gelukkig dat op deze manier mijn kind niet naar de creche hoefde. En toch stopte ik. Er werden vanuit overheidswegen allerlei regels gesteld waar ik me niet aan wilde conformeren. En ook ontdekte ik dat mijn kind er onder gebukt begon te gaan dat almaar “vreemde” kinderen die ze zelf niet uitgekozen had aan haar speelgoed zaten, aan haar mama zaten en in haar ruimte zaten. Ik zag het voor mijn ogen gebeuren toen ze na een weekje logeren bij opa en oma bruisend thuis kwam. ’s Daags erna kwamen de gastkinderen binnendruppelen en met ieder kind dat binnen kwam, druppelde een stukje van mijn bruisende kind naar buiten, totdat ze een hoopje flut was. De toon was gezet om mezelf er toe aan te zetten eindelijk mijn hart te volgen: ik wilde schrijven. Dezelfde avond heb ik de ouders op de hoogte gebracht van mijn voornemen te stoppen als gastouder. Ik heb mijn huis te koop gezet en met dat geld was ik van plan om een camper te kopen en een halfjaar rond te trekken om mijn boek te schrijven. Ik verkocht het huis en het voelde niet goed. Maar wat voelde niet goed? Ik ontdekte dat ik kind niet goed genoeg had meegenomen in mijn keus. Wat betekent het eigenlijk voor haar om zo lang weg te zijn bij haar vader en weg te zijn uit haar vertrouwde omgeving? Ik wist het nog steeds niet of ik mijn huis moest verkopen. Na een paar dagen heb ik de vraag onder mijn kussen gelegd of ik het werkelijk nodig heb om huis en haard te verlaten om te schrijven. Ik sliep niet die nacht. De vraag ging door me heen en ‘s ochtends kwam het antwoord. Blijf! Niet verkopen! Aarden! Je hoeft niet weg te gaan om te schrijven. Ik heb de verkoop teruggedraaid en ben gebleven.

Ik kwam pas op het antwoord nadat ik alle signalen van mijn gemoedsrust serieus genomen had en alle stappen gezet had. En je mag daarbij van het ene uiterste naar het andere gaan. Zo doet een vrouw dat.