Berlijn



Het glas knispert onder de banden van mijn gehuurde mountainbike. Oei, als de banden maar niet lek gaan. Wanneer ik beter kijk zie ik dat de scherven ooit deel uitmaakten van een bierflesje. Symbolisch vind ik het wel. In deze stad lijkt er altijd een reden te zijn om bier te drinken: om te vieren of juist te vergeten. Het is de eerste dag van september. Ik fiets over een voormalig landingsbaan van Tempelhof. Het vliegveld is in 1922 gebouwd en was destijds een van de grootste luchthavens ter wereld. Inmiddels is het gesloten en fungeert het terrein als een enorm recreatiegebied. Mensen sporten, doen aan yoga of werken in de gemeenschappelijke (moes)tuin.
 
Verschillende gezichten
Berlijn, een stad die me vooraf net zo hard aantrok als afstootte. Ik wilde deze eeuwenoude, imponerende stad graag begrijpen, in een context kunnen plaatsen. Ik wilde haar vangen om haar op een verjaardagsfeestjes weer tevoorschijn te kunnen toveren. Ik bezoek de stad vijf dagen. Al fietsend verzamel ik, op deze voorlaatste dag van mijn vertrek, al mijn opgedane indrukken en aannames. Nimmer bezocht ik een stad die mij zoveel gezichten liet zien. De stad lijkt een opeenstapeling van contrasten. Grauwe straten die mij nog een glimp laten opvangen van Oost-Berlijn, prominente restanten muur en talloze monumenten. Berlijn kan haar veelzijdige geschiedenis maar moeizaam verhullen. Tegelijkertijd word ik continu verrast door (straat)kunst. Ik struikel over muzikanten en festivalletjes en steeds als ik het niet verwacht, toont de stad mij haar pracht. Haar ware schoonheid verbloemt zich in kleine hofjes, alwaar de Franse invloeden nog duidelijk zichtbaar zijn. Het zit in de enorme natuurgebieden waar ik volledig tot rust kom. Vanzelfsprekend huist het in alle aandacht opeisende, imposante gebouwen die schreeuwen om aanschouwd te worden. Alsof alleen zij de ware geschiedenis van Berlijn met zich meedragen. Bovenal zit voor mij schoonheid in de rauwe, pure elementen. Panden met kogelgaten die omgetoverd zijn tot danszalen. Duistere antikraakpanden die zich laten gebruiken als sfeervolle lunchrooms.

 
Schoonheid

Toch wel opvallend, zoals schoonheid zich op verschillende manieren kan manifesteren. Het doet me denken aan de woorden van de schrijver Guus Kuijer. Hij schrijft: 'Schoonheid is een product van bewondering. Meer weten leidt tot ontzag, beter kijken leidt tot de ervaring van schoonheid.' Dat is precies zoals ik het hier ervaar. Het zijn niet alleen de wrange verwoestende sporen van de (koude) oorlogen die ik terug zie in de stad. Het is eveneens de kwetsbaarheid die ze met zich meebrengt en die mij met nieuwe ogen laat kijken. Overal ervaar ik het sterke karakter van deze stad. Ik voel haar kracht in het verkeer of wanneer ik me laat verleiden om de boodschappen achter straatkunst te ontrafelen. De stad en haar inwoners lijken onlosmakelijk met elkaar verbonden en lijken elkaar tot de laatste dag te dragen.
 
Contrasten
Eveneens zie ik contrasten in het dagelijks leven. Ik zie armoede: mensen die onder bruggen slapen, bedelaars. Even verderop stuit ik op een tangofestival waar de mensen niets dan levensvreugde uitstralen. In de kroegen, op de talloze feestjes of gewoon in de metro, zie ik veelal hoe de mensen het leven vieren. In de kern van het oude Berlijn, dat zich typeert door historische gebouwen en waar tegelijkertijd de huidige politiek hoogtij viert, wacht mij een ander beeld. Ik zie beveiligers die uit eergevoel de geschiedenis met hun eigen levens bewaken. Soms constateer ik ook de betrekkelijkheid van de contrasten. Zo fietste ik eerder langs een stuk Berlijnse Muur, momenteel ontsierd door artistieke beelden van de oorlog in het Midden Oosten. De tijd plaatst alles in haar eigen perspectief.

Gevangen
Al fietsend probeer ik mijn gedachten te structureren en toe te werken naar een soort allesomvattende conclusie. Het is naïef van mij geweest om te vermoeden dat ik de stad in een paar dagen zou begrijpen. Ik vraag me tegelijkertijd af of hierdoor het mysterie wellicht zal verdwijnen. Het is duidelijk dat deze stad zich niet snel meer zal laten vangen. Sterker nog, het is juist deze ongrijpbaarheid met al haar contrasten die doet verlangen naar meer. Die mij bij vertrek laat beloven om nog eens terug te keren. Over 'gevangen' gesproken.
 
Wrange waarheid
Terwijl ik langzaam het oude vliegveld afrijd, overdenk ik de reden waarom ik Tempelhof zo graag wilde bezoeken. Het was mijn opa die in de tweede wereldoorlog opgeroepen werd om voor de Duitse vliegtuigindustrie te gaan werken. Ik vermoed dat de trauma's waar hij in zijn verdere leven mee te kampen had, hier opgelopen zijn. Ik kon niet anders dan deze plek opzoeken. Wat staat zijn gevangenschap van destijds ver van mijn huidige bewegingsruimte. Voor mij is dit het grootste contrast van afgelopen dagen. Toch blijkt ook dit relatief. Terwijl ik probeer een kijkje te nemen in dit indrukwekkende gebouw om zo nog beter door te dringen in mijn opa's verleden, komt de wrange waarheid even keihard binnen. De toegang wordt me dus niet voor niets ontzegd. Het is een vluchtelingenopvang.

Commentaar schrijven

Commentaren: 0